Don Quijote de la Mancha

Don Quijote de la Mancha liburuan bitxikeri ugari aurki daitzeke, eta alboka da horietako baten protagonista. Sanchok albogueak zer diren galdetzean, Kixotek zer diren azaltzen dio eta bere jatorriari buruzko gogoeta ere egiten du. Gaur egun, zoritxarrez, bere erabilera Euskal Herriari mugatua dago.

-¡Válame Dios -dijo Don Quijote-, y qué vida nos hemos de dar, Sancho amigo! ¡Qué de churumbelas han de llegar a nuestros oídos, qué de gaitas zamoranas, qué de tamborines y qué de sonajas y qué de rabeles! Pues ¡qué si de estas diferencias de música resuena la de los albogues! Allí se verá casi todos los instrumentos pastorales.
-¿Qué son albogues -preguntó Sancho-, que ni los he oído nombrar, ni los he visto en toda mi vida?
-Albogues son -respondió Don Quijote- unas chapas a modo de candeleros de azófar, que dando una con otra por lo vacío y hueco hace un son, que, si no muy agradable ni armónico, no descontenta y viene bien con la rusticidad de la gaita y del tamborín. Y este nombre albogues es morisco, como lo son todos aquellos que en nuestra lengua castellana comienzan en al, conviene a saber: almohaza, almorzar, alfombra, alguacil, alhucema, almacén, alcancía y otros semejantes, que deben ser pocos más; y solos tres tienen nuestra lengua que son moriscos y acaban en í, y son borceguí, zaquizamí y maravedí, alhelí y alfaquí, tanto por el al primero como por el í en que acaban, son conocidos por arábigos. Esto te he dicho de paso, por habérmelo reducido a la memoria la ocasión de haber nombrado albogues; y hanos de ayudar mucho al parecer en perfección este ejercicio el ser yo algún tanto poeta, como tú sabes, y el serlo también en extremo el bachiller Sansón Carrasco.

Don Quijote de la Mancha
Miguel de Cervantes

Publicado en on Junio 30, 2008 at 11:32 am Dejar un comentario
Tags: , , , , , , , ,

Gizona bere bakardadean

Bernardo Atxagak Gizona bere bakardadean eleberrian arrantzale andaluz, gailego eta euskaldunen arteko desberdintasunak modu bitxi batean aztertu zituen. Batere oinarri zientifikorik gabe, pentsatzen duguna baina errealistagoa izan daiteke…

“Aurrena gauza bat esango dizuet, asko animatuko zaituena”, adierazten zien oso tonu serioan ikasle berrien betizutasuna aprobetxatuz. “Ba, estudio bat egin omen duk barku handietan ibiltzen diren marinelekin, eta, beste gauzen artean, marinel horiek portu batera iristean nola jokatzen duten aztertu omen diate. Eta begira zer gauza interesgarria, begira zer alde handia marinel andaluz, gailego eta euskaldunen artean. Andaluzak, iritsi portu batera hilabete bat-edo itsasoan pasa ondoren, eta aurrenekoak izaten omen dituk barkutik jaisten. Eta jaitsitakoan ahalik eta gehiena urruntzen omen dituk portutik, hirian barruratzen omen dituk. Gailegoak, berriz, berkutik jaitsi eta portuan gelditzen omen dituk, han ingurutik bueltaka. Eta euskaldunak? Ba, euskaldunak barkuan geratzen omen dituk, atera gabe. Batzuk arropak konpontzen, besteak bazkari berezi bat egiten, hurrengo batzuk kartetan… baina, nolanahi ere, denak barkuan. Eta zer esan nahi du horrek? Nire ustez, euskaldunak oso ondo etsitzen duela espazio txikietan, nahikoa zaiola paseatzeko ehun metro karraturekin. Beste hitzetan esanda, eta ja ja hau asko interesatzen zaizue zuei, euskaldunak oso ondo prestatuak gaudela gartzelan egoteko.”

Gizona bere bakardadean
Bernardo Atxaga

Publicado en on Junio 26, 2008 at 2:40 pm Dejar un comentario
Tags: , , , ,

El Señor de los Anillos

Gaur El Señor de los Anillos filma ikusten ari nintzela, liburuaren pasarte bat gogoratu dut, Peter Jacksonek bere lanean islatu ez zuena. Bapatean irakurrita, ez dirudi ezer berezirik, baina liburua irakurtzerakoan eta pasarte horretara iristean, nahiko deigarria eta atsegina dirudi.

Entonces, de pronto, quedó mudo de asombro. En seguida lanzó en alto la espada a la luz del sol, y cantó al recogerla en el aire. Todos los ojos siguieron la dirección de la mirada de Éomer, y he aquí que la primera nave había enarbolado un gran estandarte, que se desplegó y flotó en el viento, mientras la embarcación viraba hacia el Harlond. Y un Árbol Blanco, símbolo de Gondor, floreció en el paño; y Siete Estrellas lo circundaban, y lo nimbaba una corona, el emblema de Elendil, que en años innumerables no había ostentado ningún señor. Y las estrellas centelleaban a la luz del sol, porque eran gemas talladas por Arwen, la hija de Elrond; y la corona resplandecía al sol de la mañana, pues estaba forjada en oro y mithril.

El Señor de los Anillos-El retorno del rey
JRR Tolkien

Publicado en on Junio 24, 2008 at 5:52 pm Dejar un comentario
Tags: , , , , , ,

Euskal Herri imajinario baten alde

Euskal Herriaren nortasuna eta etorkizuna defendatzerakoan, gehienetan Historia liburuetara jotzen dugu, gure iragan askea edo Nafarroako Erreinua goratuz. Hala ere, espainiar nazionalistek beti dute bere Historia propioa hauei aurre egiteko, eta azkenean Historiari buruzko amaiera gabeko eztabaidak sortzen dira; ea zer herrialde den zaharragoa, Historia manipulatzearen salaketak… Santi Leoné-k, gure izaera, abertzaletasuna eta independentzia aldarrikatzeko etorkizunera begiratzea gomendatzen digu, abiapuntua oraina izanik, Historiaren auzia behingoz baztertuz.

Euskal Herria herri asmatua da; argudioa, erne egonez gero, hamaika tokitan aditzen ahal da irratiko solasaldietan, mahai-inguru politikoetan, iritzi artikuluetan. Espainia, berriz, ia-ia lurra sortu zenetik existitu da, ez du asmatzailerik behar izan. Hori diote jende frankok, eta begirunez entzuten die batek baino gehiagok. Hori etengabe errepikatzen dutenek, barkatu atrebentzia, ez dute ideiarik. Hala ere, ez gaitezen oso gogorrak izan; gutixko leitzen dutelakoan nago (izan ere, ez baitute denborarik, egun osoa irrati batetik bertzera). Euskal Herria herri asmatua dela diote ez gutxik Espainian: jakin gabe izan bada ere, asmatu egin dutela erranen nuke nik. Izan ere, horrexegatik existitzen gara, geure burua asmatu dugulako, asmatuz goazelako.

Euskal Herri imajinario baten alde
Santi Leoné

Publicado en on Junio 20, 2008 at 8:56 am Dejar un comentario
Tags: , , , , , ,

Sinuhé el egipcio

Nor ez da inoiz indartsu sentitu manifestazio, futbol partida, ekimen politiko batean, etab; hau da, jendez inguraturik egonda? Batez ere, pertsona hauek zuk defendatzen duzuna defendatzen badute. Hauxe da hurrengo pasartean eleberriaren protagonistak deskribatzen digun sentsazioa.

Entonces comprendí que la mayor alegría del pueblo era poder gritar todos a la vez, sin que importara nada lo que se grita ni por qué se grita, pero al gritar con los demás uno se siente fuerte y está convencido de la justicia de la causa por la cual se grita.

Sinuhé el egipcio
Mika Waltari

Publicado en on Junio 17, 2008 at 6:24 pm Comentarios (1)
Tags: , , , , ,